Kroniek van Ekehaar
Geschiedenis van een gehucht in het Dingspel Rolde

Start
15e eeuw
16e eeuw
17e eeuw
18e eeuw
19e eeuw
20e eeuw
Erven
Families
Foto's
Kaarten
Boterfabriekje Amen
Kranten
Bronnen
19e eeuw - Begin van deze eeuw krijgen Amen en Ekehaar gezamenlijk een winterschool.
1802 geeft de Scholte Homan te Rolde aan dat hij heeft aangekocht van Albert Jans (Schuring) te Ekehaar de helfte in zijn boerenplaats door hemzelve en Jan Arents meierwijze bewoond.
In 1807 wordt een kohier van vaste goederen aangelegd:
133. Albert Boer (eigenaar A. Scholten en consorten)
134. De wed. Bartelt Jacobs (eigenaar scholte J. Homan)
135. Jan Willems (Hoben) eigenaar
136. Albert Schuring, eigenaar
Franse troepen worden in 1810 ingekwartierd, wat tot een vechtpartij leidt.
In 1832 wordt het kadaster opgezet (alleen eigenaren worden vermeld):
12. Wed. Albert Scholte en cons., Rolde, rentenier
17. Albert Schuring en cons., Ekehaar, landbouwer
18. Wed. Johannes Homan, Rolde, eigenaresse
19. Wed. Jan Willem Homan (vroeger Hoben) en cons. Ekehaar, landbouwer.
De rechtbank van Assen wijst in 1848 de eis toe om de marke van Amen en Ekehaar te scheiden en te verdelen. In 1874 worden uiteindelijk de marken van Amen en in 1876 van Ekehaar onder de rechthebbenden verdeeld.
In 1882 wordt voor de Grondbelasting een nieuwe registratie gemaakt (eigenaren):
248 huis Wubbegien Homan cs (wed. Remmelt Smeenge) Ekehaar
249 huis Jantien Homan cs (wed. Jans Boerma) Anderen
253 huis en schuur Jan Meerten Schuring, Ekehaar
257 huis, schuur en erf Bernardus Westebring. Ekehaar
279 huis, schuur, erf en schuurtje Jan ten Berge Homan, Ekehaar
393 huis Lambert Hoekman (doorgehaald Jan ten Berge Homan, Ekehaar)
 


Begin 1800 School
Begin 1800 krijgen Amen en Ekehaar gezamenlijk een school, die in Amen komt te staan. Alleen 's winters wordt er les gegeven. De onderwijzer ging 's middags langs de huizen voor een maaltijd. Vanwege de slechte staat van het gebouw  wordt het  in 1832 afgebroken. 
De nieuwe school zou halverwege Ekehaar en Amen worden gebouwd, in het veld. (De plek ligt in het huidige kavel van de fam. Tjassens). Inwoners van Ekehaar, Eldersloo en Eleveld zagen dat (naderhand) niet zitten. Lammert Homan en Reinder Schuring te Ekehaar, Derk Homan te Eldersloo, Evert Heukers en Robert Hoving te Eleveld  schreven dat het "waarlijk niet goed zou zijn" de school midden in het veld te bouwen. Bovendien zou de school ook van belang kunnen worden voor de kinderen uit Eleveld en Eldersloo, waardoor Ekehaar een veel geschiktere vestigingsplaats zou zijn. Gedeputeerde Staten beslisten afwijzend omdat de belanghebbenden al hadden ingestemd met de plaats van de school. In het winterschooltje waren in 1834 vijf jongens en vier meisjes en in 1837 vijf jongens en elf meisjes. 
In 1853 werd ook dit schoolgebouw afgebroken vooral omdat er te weinig leerlingen waren.
In 1864 werd er opnieuw een school gebouwd. Nu wel in Ekehaar, aan de zuidkant van de Aol Diek. Na een verzoek van J.M. Schuring werd er vanaf 1875 ook buiten de wintertijd les gegeven. In 1891 kwam er weer nieuwbouw, nu echter aan de andere kant van Aol Diek.
In een commissie tot wering van schoolverzuim rond 1900 nemen zitting F.P. Keiner, onderwijzer en R. Schuring te Ekehaar, Harm Brouwer te Eleveld en J. Beijering te Eldersloo.
In 1901 wordt de eerste onderwijzerswoning gebouwd met als eerste bewoner genoemde F.P. Keiner.
In 1908 wordt de school afgebroken. Onderwijs heeft nu plaats in de huiskamer van de boerderij van J. Smeenge (later Klaas Hoven). Inmiddels is er een onderwijzer bijgekomen. 
In 1908 wordt grond aangekocht van R. Schuring en kan de vierde school aan Aol Diek worden gebouwd.
(Ontleend aan H.M. Luning, Het winterschooltje van Amen/Ekehaar, De Kloetschup , december 2000, De Geschiedenis van Rolde, en ReŁnieboekje OLS Ekehaar 1864-1984)

1807 Mishandeling veldwachter
In 1807 was er een Carspels Soldaat te Rolde, een voorloper van de veldwachter, die een boete had uitgedeeld aan Jan Willems, omdat  deze zijn hond had laten los lopen. Dat was niet toegestaan omdat er hondsdolheid heerste. Toen hij enkele dagen later bij Jan Willems thuis kwam viel deze hem aan en trok een scheur in zijn  'buisje'. Bij de schermutseling was Albert Schuring aanwezig. Tegen beiden wordt een onderzoek ingesteld. Enkele getuigen uit Ekehaar en Rolde worden gehoord. De getuigen uit Ekehaar zijn de buren Eltien Zweits weduwe van Bartelt Jacobs en haar zoon Roelof Bartels. Maar het slachtoffer heeft hen alleen het gescheurde 'buisje' getoond. Ook wordt gevraagd of zij Jan Willems dreigementen hebben horen uiten, waarop een getuige verklaart 'dat Jan Willems al zo wat gepraat heeft, doch dat niets daarvan had onthouden en alzo niets getuigen kan'. Schulte Homan van Rolde had niet zo'n hoge dunk van de beide heren. In zijn brief aan de landdrost schreef hij 'dog zullen beide wel dronken zijn geweest, daar het hun als zij te Rolde komen meestijds overkomt'. 
Tot een gerechtelijke uitspraak kwam het niet.

1810 Inkwartiering Franse troepen - Ekehaar in opschudding
In 1810 werden in Ekehaar en Amen Franse troepen ingekwartierd. De commandant werd bij  Jan Willems ondergebracht. Hij vroeg om wijn maar Jan Willems had alleen bier en jenever in huis en daar nam de Fransman geen genoegen mee. Het kwam tot een gevecht waarbij hij Jan Willems met de bajonet in de borst stak. Ook huisgenoot Jan Homan liep verwondingen op.
De kwestie werd door de autoriteiten hoog opgenomen. De commandant werd geschorst, de schulte rapporteerde het voorval aan de landdrost, die op zijn beurt de Minister van Oorlog op de hoogte bracht. De Minister van Oorlog vond de melding belangrijk genoeg om de Koning erover te informeren. 
Een weergave van enkele toen opgemaakte documenten over deze zaak en een artikel dat Alb. Oltmans honderd jaar later aan deze zaak wijdde.
(Jans Stoffers uit Ekehaar verwerkte dit gegeven een aantal jaren geleden tot een revue - lees meer hierover.)

1811 Naamsaanneming 

bulletAlbert Boer, wonende en landman te Ekehaar, behoudt de naam Boer. Ook voor zijn kinderen en kleinkinderen: Teunis 30,  jaar te Noordlaren, Jan 21 en Arent 17 jaar,  Geesjen 26 en Aaltje 11 jaar wonend te Ekehaar.
bulletAlbert Boer, landman te Ekehaar, voor zijn broers nagelaten kinderen, de naam Boer. Hindrik 16 jaar, Jantien 20 en Geesje 9 jaar.
bulletEltien Zweis weduwe van Bartelt Jacob neemt voor haar kinderen de naam aan van Bartels. Twee zoons Roelof ruim 37 jaar en Jacob ruim 27 jaar, twee dochters Hendrikje 40 jaar en Eelkje 33 jaar.
bulletJan Willems, landman te Ekehaar, de familienaam Homan, voornaam Jan. Heeft 5 zoons Willem 36, Egbert 29, Jannes 27, Lambert 24 en Jan Willems 18 en 2 dochters Roelofje 35 en Jantie 20 jaar. Vier kleinzoons: Otto 9, Jan 6, Lucas 4 en Jan ten Berge 1/4 jaar. Kinderen van zijn zoon Willem en Jantien Hoenderken te Noordlaren, welke hij de genoemde voornaam laat behouden.
bulletJohannes Homan, ongehuwd,  wil zijn familienaam behouden.

1825-1851 Bomenkap
Uit het Amerholt worden tussen 1825-1881 2150 eiken verkocht en 250 zware dennen. In Ekehaar worden in dezelfde periode 300 eiken gekapt. Dit blijkt uit de optelling van bomen aangeboden in de Drentse Courant over deze periode.
Een voorbeeld is een advertentie in de Drentse Courant van 18 december 1829:

Op woensdag den 23 December 1829, des voormiddags te 10 uur, zullen te Amen ten overstaan van de ondergetekende notaris publiek worden verkocht:
meer of min 200 zware EIKEN STAMBOOMEN waaronder veel kromhout, op wortel staande te Amen voormeld: tot scheepstimmer- en huiswerk geschikt; toebehorende aan P.E. Hoben te Amen en A. Sijbring te Grollo.
Assen, den 17 December 1829, A. Homan, notaris.

In 1780 verleende de landdag zijn goedkeuring aan een voorstel van de drost om hand- en wegwijzers te plaatsen. Dat zou het gemakkelijker maken voor 'onkundige uitlanders' om de weg door Drenthe te vinden. Voor Rolde werd schulte Camerling met de uitvoering belast. Hij liet acht vrachten bomen omzagen in het Amerbos. Daarvan liet hij zeventien wegwijzers maken.
 (H.J. Versfelt in: Waardeel 1999/1)

1848 Scheiding Boermarke
De rechtbank van Assen wijst in 1847 de eis toe om de marke van Amen en Ekehaar te scheiden en te verdelen tussen de markegenoten. De scheiding tussen Amen en Ekehaar gebeurt het volgend jaar bij notariŽle akte. De verdeling onder de markegenoten gebeurt voor Amen in 1874 en voor Ekehaar in 1876.
Meer over de scheiding en verdeling van de markegronden.

Vermeldenswaard is nog wat in de Geschiedenis van Rolde over marken en keuters staat: In veel dorpen was de marke voor keuters gesloten en mochten zij zich niet vestigen. Dit verklaart wellicht de afwezigheid van keuters in Schoonloo, Deurze, Amen en Eleveld. Ekehaar telde maar ťťn keutergezin.

1857 Belijdende leden uit Ekehaar van de N.H. Gemeente te Rolde
Jans Homan, Jan ten Berge Homan, Remmelt Smeenge,
Lambert Niemijer getr. 62, Wubbechien Homan,
Lammechien Tjarks vertr. nr Vries 16.3.185,
Roelof Popken. Albert Popken, Hendrik Popken,
Arentje Arends. Aaltje Popken, Reinder Schuring,
Geesje Meertens, Jan Schuring, Willemtje Wevers,
Harm Homan, Harm Jan Homan, Hillegje  Weersing,
Marchien Homan

Amen
1802 Pieter Egberts Hoben koopt een stukje
grond in Amen van de diaconie te Rolde.
1803 Jan Nijmeijer te Amen geeft aan dat zijn
broer Klaas te Amen is overleden en dat hij
de goederen erft.
1807 Kohier van vaste goederen
129 De wednr.Egbert Hoven
130 Hendrik Heuving 
(eig. de wed. W. Steenge)
131 Pieter Hoben
132 Hendrik Jan Nijmeijer
(eig. Pieter Egberts en cons.)
1832 Kadaster
186  Hoben en cons, Pieter Egbert,
     Amen, landbouwer, huis en erve
189  Westenbring, Jan, Amen, idem
189b Hoben, Remmelt, Amen, idem
199  Steenge, wed. Willem, Eexterveen, rentenier
204  Hoben, Pieter, Amen, landbouwer
Lidmaten 1857
Egbert Hoben     ) nr. Grollo
Hendrikje Sijbring)
Jantje Hoben, Roelof Heuving, Lambert Heuving,
Hendrik Heuving, Jakob Jeuving, Lugertjes Meewis?,
Kaatje Heuving getr. Eext, Willempje Stel,
Geert Weersing, Jantje Neising getr. Anl 1859,
Lammina Homan, Pieter Hoben getr. nr. Grollo,
Jan Bruins, Wubbigien Hoben, 
Willem Posthuis getr. 1858,
Hendrikje Brouwer getr. 1858
Hendrik Koops, Jan Koops, Albert Koops
Willem Geerts, Annigje Brink, Luchien Oostbrink,
Geesje Enting

Trouwen en dopen tot 1811:
4.1.1807 Boer, Geert Alberts van Ekehaar x Roelofje Homans van Elderloo
1.5.1808 Jans Roelfien van Ekehaar x Willem Jans jm van Anrijp
17.6.1810 Boer, Teunis Alberts jm van Ekehaar x Sophia Hiddingh, wed. van Noordlaren

Dopen
1800 - Aaltien dr van Albert Geerts en Rijkien Tonnis
1805 - Jantien dr van Roelf Bartels en Roelfien Harms
1807 - Bartelt  zn van idem
1807 - Hinderica dr van Geert Boer en Roelfien Homan
1809 - Jantien dr van Roelf Bartels en Roelfien Harms
1809 - Harm zn van idem
1810 - Harm, zn van idem

 

©  Henk Ratering -  email: zie startpagina