Inleiding

 

Teunis Raterink, nr. 98 in de stamboom, schreef deze brieven aan zijn zwager Jan Sterken. Deze was de broer van Jacobje Sterken, Teunis' 4e vrouw. Hij was als enige van het gezin Sterken niet meegeëmigreerd naar Amerika. De brieven kreeg ik van mw. Sterken-van der Weide in Punthorst. Haar man is een nakomeling van deze in Nederland gebleven broer van Jacobje. Zij schrijft nog dat er in 1985 een reünie van de Sterkens is geweest in Nieuwleusen waar ook een paar Amerikaanse Sterken aanwezig waren. Daar kwam zij in het bezit van de overgetypte brieven en van een overzicht van de nazaten van Teunis en Jakobje.

 

1874

 

Veel geachte Broeder.

Wij laten u weten dat wij nog goed gezond zijn en wij verwachten hetzelfde van U. Wij laten U weten dat Jan Huls is overleden den 27 Augustus en dat Uw moeder nu weer weduwe is. Berend is nog bij haar en nu willen zij het land verkopen en dat zal zij niet kunnen ()vooraleer gij een volmacht gesteld hebt, die voor U in de plaats kan werkzaam zijn om de goederen voor u te verkoopen en de overgeschoten gelden over te sturen. Wij hebben gesproken met Uw broer Albert, maar die zou het niet kunnen waarnemen wegens ziekte, want wij hebben hier veel aan de galkoorts geleden en daar bij van het ver af wonen. (J. Hillebrand?) is voor Uw moeder, maar die zouwt gij in Uwe plaats niet moeten kiezen, want dan zou hij kunnen werken zoo hij wil over te sturen     en nu kunt gij kiezen wie gij wilt, maar Albert en Berend en Uw moeder hebben gedacht dat gij de schrijver van de brief maar zoudt verkiezen, maar doet zoo u dunkt.

Vader heeft in de laatste vier jaar veel geld verknoeit, zoo dat wij niet weten waar het gebleven is en nu blijft moeder met veel schuld over en dus zou het land moeten verkocht worden.

Nu zal ik de omstandigheden eens schrijven van de tijd. Wij hebben hier een warme zomer gehad, zodat vele vruchten van de droogte geleden hebben. Albert met zijn huisgezin hebben een tijd lang veel aan de galkoorts geleden, maar zij nu toch goed aan het beteren. Hij heeft 20 ackres land, 2 paarden, 3 koeien en enig jongvee. Ik met Uw zuster Jacobje hebben 45 akkers land, 2 paarden, 4 koeien, 4 stuks jongvee, 5 schapen, 8 varkens en wij hebben 5 kinderen, waarvan de oudste 13 jaar, Hendrik geheten.

2. is een meisje Trijntje 11 jaar oud. 3. Jan Lucas 8 jaar. 4. Jan 6 jaar, de 5de Teunis is 2 jaar oud.

Albert met zijn vrouw hebben 7 kinderen nog in leven, de jongste is voor een jaar gestorven.

Andries met zijn vrouw hebben vier kinderen, die hebben ossen, een paard, koeien 4.

Uw zuster Grietje weet ik niet van het vee, maar zij kunnen er goed wezen en hebben 4 kinderen en ook 4 dood.

Berend is nog niet getrouwd en is bij moeder te huis. Hij heeft 84 akkers.

Van de omstandigheden van het land, is het hier tegenwoordig niet gunstig. De tarwe is goedkoop, bij hetgeen wij gewoon zijn. Werkzaamheid is slap. Dus is het heden niet goed voor diegene welke nieuw in Amerika komen, maar die geld hebben kunnen geld winnen, want ze krijgen tien van het hondert.

Nu Jan Sterken, schrijf spoedig terug, want Uw moeder kan met de zaken niet voortgaan, voor dat gij een volmacht in Uwe plaats gesteld hebt.

Meer bijzonder kan ik voort niet schrijven.

Zijt van Moeder, broeders en zusters vriendelijk gegroet.

Groningen 19 October 1874.

 

Teunis Raterink

Jacobje Sterken

 

Mijn adres is Groningen

Noord Amerika Staat of Michigan

Countie of Ottawa

Holland.

 

 

1875

 

Groningen, 11 Februari 1875

 

Veel geachte Broeder en Zuster,

Wij hebben Uw brief in gezondheid ontvangen en daaruit gelezen dat gij met elkander nog goed gezond waart, dat ons met elkander hier veel genoegen deed.

Albert met zijn gezin zijn allen zeer goed gezond, ziekte in onze familie weet ik tegenwoordig niet.

Ik heb uit uw brief gezien dat Gij dacht dat Uw goederen ook verschuld waren, maar dat is zoo niet, Uw land is geen schuld op. Maar waar vader het geld gelaten heeft, weten wij niet, want toen zij de plaats verhuurd hebben, toen zouden ze daar tweehonderd dollar voor gehad hebben, maar dat hebben ze niet gekregen. Daar zijn ze ook mee bedrogen, maar ze hebben toch elfhondert dollar gemaakt en nu is er achthonderd schuld, die moeder moet betalen, dus dat is ons allen wat vreemd.

Moeder zijn land verkopen, daar zal wel niet van komen, want Berend heeft zestig akkers verkocht voor één en twintig hondert dollars en blijft bij moeder en als moeder dood is dan zal het overgeblevene wel voor Berend wezen, want die betaalt nu de schuld.

Als dat nu betaald is dan houdt moeder nog 6 á 7 hondert dollars over, daar moet zij van leven.

Maar gij schrijft dat wij moeder niet zouden verlegen laten, zowel van Uwe goed als van het onze, daar zou ook niet aan ontbreken al had moeder ook niets overgehouden, want daar is geen van zijne kinders of zij kunnen moeder wel onderhouden en dat zullen ze ook wel willen daar hebt maar geen bezorgdheid over. Maar wilt gij Uw aandeel dat gij van Uwe vader kunt krijgen ook verkopen, alle kinders hebben aan de tweede vader verkocht.

Albert en Jacobje hebben een ieder hondert dollars gehad, de anderen niet zooveel. Misschien kunt gij dat ook krijgen, want op moeders overschot wordt hier niet op gerekend, want dat zal wel voor Berend blijven.

Maar gij hebt geschreven dat ik volmacht voor U zou wezen, maar dat kan ik zoo niet wezen, dan moet gij een volmacht laten schrijven van de Burgemeester, opdat ik als Wettige volmacht voor U kan werkzaam zijn. Of zullen wij van hier een oversturen want dan kost het niet zooveel geld, want als gij daar een laat schrijven dan moet die hier weer in het Engels overgeschreven. Wat de onkosten daar van zijn zullen dat zowat 8 dollars bedragen en wilt gij het voort niet verkopen dan kan ik Uw inkomsten invorderen, want anders heb ik geen recht, want moeder kan zijn land niet goed verkopen omdat gij daar met een onverscheiden aandeel in zijt.

Nu broeder schrijft spoedig terug opdat wij weten wat wij moeten doen.

Wij hebben hier een heel mooi najaar gehad, maar nu is het heel koud, bijna alle dagen sneeuw, want de wegen zijn op verscheiden plaatsen onbruikbaar.

Dat ik wat lang gewacht heb met u te schrijven dat is omdat wij weten wilden hoe dat het met de schulden zou aflopen. Die betaalt vooreerst Berend zoals ik gezecht heb. Bijzonderheden weet ik niet te schrijven.

Zijt van ons vriendelijk gegroet en dat gij deze letteren in gezondheid moogt ontvangen.

 

Teunis Raterink

 

 

1875

 

Veel geachte Broeder en Zuster

We laten U weten dat wij nu redelijk gezond zijn en wenschen dat gij deze letters van ons ook in gezondheid moogt ontvangen.

Ofschoon ik van deze winter lang gesukkeld heb met koorts en rheumatiek. Van Nieuwjaar af heb ik niet kunnen gaan wegens pijn maar nu kan ik weer bij een kruk of stok gaan, waar ik zoo wat noodig heb, al zoo dat Uw zuster van deze winter veel werk met mij gehad heeft.

Ik heb Uw brief en de volmacht ontvangen en dat het terug schrijven lang duurde was de oorzaak vooreerst ik kon het land wel verkoopen, maar ik kon voort geen geld krijgen en toen wegens ongesteldheid. Maar nu heb ik Uw aandeel verkocht voor de som van 110 dollars en nu zou ik graag willen weten waar gij het geld zoudt willen ontvangen want deze advocaat zegt dat hij het geld zou oversturen en dat met de handelskantoren van ny Jork en Rotterdam dat dan minder onkosten is maar daar ben ik niet mee bekend. Maar gaat naar Koops Uwe Burgemeester en vraagt die daarna en als die dat goed vindt dat ik het geld hier aan brt(?) geef en dat Koops Uwe burgemeester voor het geld wil instaan anders moet ik het met een wissel sturen en dan moet gij schrijven waar ik het (naar toe moet) sturen. Maar zoo daar gelegenheid was dat er volk naar Amerika ging of dat er een was die geld uit Holland kon krijgen, dat gij het kont ruilen maar nu is het allemaal papieren geld en ik geloof dat het nu 14 van de hondert doet als gij er Gouwt (goud) voor ontvangt. Nu zegt deze advocaat dat het met de handelskantoren beter koop is. Maar of zoo is weet ik niet daarom zoudt gij naar Uw Burgemeester gaan en vragen die er naar, want daar gaat zoveel bedrog om dat men kan op alle mooie praatjes niet aan en dan moet gij daar duidelijk over schrijven, want ik heb het geld nog niet ontvangen en het is ook nog niet beschreven. Moeder heeft het erbij gekocht, daar zal ik U naderhand

eens wat meer van schrijven.

Wij hebben hier een heel zacht winter gehad zoals in jaren niet geweest is. De tarwe staat op vele plaatsen slecht vooral op de kleilanden daar worden ze een gedeelte weer omgeploegd. Op de zandgronden is wat beter en de zomervruchten staan redelijk. Goed dat boven de grond is -onze vroege aardappelen staan al lang boven- en de later komen ook boven, maar ze zijn hier van geen waarde.

Wij hebben wel hondert bussels vervoert aan de koeien, maar het is alles goedkoop.

Wij hebben tegenwoordig drie koeien, 4 stuks jongvee, 2 ossen om mee te werken en 1 paard van 5 jaar oud, daar moet onze grootste jongen het werk mee doen.

Hendrik de familie is ook goed gezond voor zoover wij weten en moeder ook.

Maar gij hebt ons geschreven dat ge moest vertrekken, bericht me dan waar gij gebleven zijt.

Zijt van ons allen vriendelijk gegroet,

Teunis Raterink

Jacobje Sterken

 

 

1886

 

() Broeder en Zuster,

Wij hebben de pen opgenomen om u enige letters toe te zenden, daar wij in lange tijd niets van U gehoord hebben en gij ook misschien van ons niet.

Nu wij zijn allen nog goed gezond, zoo als wij niet anders weten. Maar één is niet meer, Uw broeder Albert is overleden den 16 October, is hij gerust in Den heer ontslapen en wij hopen en denken wij voor ons zelven dat hij de Eeuwige rust is ingegaan, die er over blijft voor het volk van God, nalatend zijn vrouw en 8 kinderen die zijn dood betreuren.

Maar zij behoeven toch niet te treuren als degeen die geen hoop hebben.

4 van Albert zijn getrouwd, 2 van onze zijn getrouwd en één is van Grietje getrouwd. Maar bij Andries en Berend hebben ze de mazelen gehad, maar zij allen zijn weer gezond. Moeder is ook nog al aardig kras, naar haar ouderdom, want zij is al 76 jaar.

Het is hier in Amerika tegenwoordig alles goedkoop. Goede koeien voor 18 tot 20 - 25 dollars. Vlees voor 3 - 8 cent. Geslacht spek schoon aan de haak 4 1/2 cent zoo alles naar evenredigheid. Dus een farmer of boer kan hier tegenwoordig niet veel geld maken en voor de arbeider valt hier ook niet veel te verdienen. De lonen worden ook al kleiner want een boer werkt veel met machines. Grasmaaien, tarwe maaien, binden, alles wordt met machines gedaan.

Wij zijn verhuisd en wonen nu kort bij de vrouw van Albert, daar hebben we 8 akkers land gekocht. Wij hebben nu 16 stuks hoornvee, 3 paarden, 9 varkens, 4 schapen.

De vruchten waren hier verleden zomer redelijk, goed hooi was niet veel.

Nu bijzonders kan ik U anders niet schrijven, want Uw familie, broers en zusters met hare kinderen hebben allemaal goed en zij hebben ook bijna zelve allen land.

En nu broeder en zuster onze wensch is dat gij deze weinige letters van ons in gezondheid en welstand met Uwe kinderen moogt ontvangen.

Zijt vriendelijk van ons gegroet.

 

December 24, 1886

 

Teunis Raterink

Jacobje Raterink geboren Sterken

 

En nu broeder schrijft nu eens spoedig terug

Mijn adres is nu

Noord Amerika

Staat Michigan

Conti Ottewa

James Town Center